Vì sao con người thường “hiểu sau khi đã làm”
Sau khi nhìn rõ rằng quyết định hình thành trước ý thức, một hiểu lầm phổ biến cần được tháo gỡ. Con người thường tin rằng ý thức là nơi khởi phát của hành động, thực tế cho thấy ý thức đảm nhiệm một vai trò khác.
Ý thức không điều khiển toàn bộ hệ thống sống, nó diễn giải lại những gì đã xảy ra.
Ý thức như một cơ chế kể lại
Khi một hành động đã diễn ra, ý thức nhanh chóng xây dựng một câu chuyện hợp lý để giải thích. Câu chuyện này giúp con người:
Quá trình này xảy ra sau phản ứng sinh học, không phải trước đó.
Vì sao con người cần câu chuyện về chính mình
Một hệ thống sống phức tạp không thể vận hành nếu mọi phản ứng đều rời rạc. Ý thức gom các tín hiệu phân tán thành một dòng tường thuật liên tục, tạo cảm giác “tôi là tôi”.
Cảm giác bản ngã này không phản ánh toàn bộ cơ chế vận hành, nhưng nó cần thiết để con người sống, học và điều chỉnh hành vi.
Nhận thức phản ánh một phần thực tại, nhưng không bao trùm toàn bộ
Việc ý thức không giữ vai trò điều khiển tối cao không khiến nó trở nên vô nghĩa. Ngược lại, nó là lớp tích hợp cho phép con người học từ trải nghiệm đã xảy ra.
Ý thức không ra lệnh cho hệ thống sống, nhưng nó ảnh hưởng đến cách hệ thống đó được điều chỉnh về lâu dài.